Sağlık Hocası

Otoimmün Hastalıklar Nelerdir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Otoimmün hastalıklar bağışıklık sistemini hedef alan hastalıkların genel adıdır. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi vücudu hastalık ve enfeksiyona karşı korur. Fakat bağışıklık sistemi arızalanırsa, yanlışlıkla sağlıklı hücrelere, dokulara ve organlara saldırır. İşte otoimmün hastalık da tam olarak budur.

Otoimmün Hastalıklar Nelerdir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Genel bakış

Otoimmün hastalıklar, vücudun kendi dokusuna saldırdığı bağışıklık sisteminin bir arızasıdır. Bu hastalık hakkında genel olarak aşağıdakiler söylenebilir:

  • Tam olarak bir otoimmün hastalığa neden olan şey şu ana kadar bilinmemektedir.
  • Belirtiler spesifik duruma ve vücudun etkilenen bölgelerine bağlı olarak değişir.
  • Genellikle, otoimmün hastalığı kontrol etmek için çeşitli kan testleri yapılır.
  • Tedavi, otoimmün hastalık tipine bağlıdır. Genellikle, bağışıklık sisteminin aktivitesini baskılayan ilaçlar uygulanır.

Bağışıklık sistemi vücudu yabancı olarak algıladığı şeye veya tehlikeli maddelere karşı korur. Bu tür maddeler arasında, bunlarla sınırlı olmamak üzere, bakteriler, virüsler, parazitler (örneğin solucanlar), belirli kanser hücreleri ve hatta nakledilen organlar ve nakledilen dokular bulunur.

Bu maddeler, bağışıklık sisteminin tanıyabileceği ve bağışıklık sisteminin reaksiyonuna neden olabilecek moleküllere sahiptir. Bu moleküller ayrıca antijen olarak da adlandırılır. Antijenler, bir hücrede veya yüzeyinde (örneğin bakteri veya kanser hücreleri) olabilir veya bir virüsün parçası olabilir. Polen veya yiyecek molekülleri gibi bazı antijenler kendi başlarına kalabilirler.

Otoimmün hastalıklar durumundan bağımsız olarak, vücudun kendi doku hücrelerinin antijenleri olabilir. Kural olarak, bağışıklık sistemi sadece yabancı veya tehlikeli maddelerin antijenlerine anormal tepki gösterir, vücudun kendi dokularının antijenlerine normal tepki verir. Bununla birlikte, bazen, bağışıklık sistemi ayrıca arıza durumunda vücudun kendi dokularının antijenlerini yabancı olarak algılayabilir ve diğer taraftan vücudun bazı hücrelerine veya dokularına yönelik ve bunlara saldıran antikorlar (otoantikorlar denir) üretebilir.

Bu bağışıklık tepkisi aynı zamanda bir otoimmün reaksiyon olarak da adlandırılır. İltihaplanma ve doku hasarına yol açar. Bu tür etkiler otoimmün bir hastalığa neden olabilir. Bununla birlikte, birçok kişi sadece çok az miktarda otoantikor üretir, bu nedenle çoğu insanda bu hastalıklar bulunmaz.

Otoimmün hastalıklar

Bu hastalıklardan bazıları aşağıda sıralanmıştır:

  • Tip 1 Diyabet: Pankreasın insülin üreten hücreleri, çok az insülin üretir veya hiç üretmez. Bu, tip 1 diyabet hastalığının temel özelliğidir.
  • Lupus hastalığı: Lupus hastalığı denilen durum, bağışıklık sisteminin vücudun çeşitli bölümlerinde dokulara saldırmasına neden olan bir bağışıklık sistemi hastalığıdır.
  • Skleroderma: Skleroderma, normal dokunun yoğun, kalın fibröz doku ile değiştirildiği kronik ve nadir görülen bir hastalıktır.
  • Haşimato hastalığı: Bu hastalık hipotiroidinin en sık nedenidir.
  • Multipl skleroz: Multipl skleroz, merkezi sinir sistemini etkileyen bir hastalıktır.
  • Otoimmün hepatit: Bu hastalık nadir olmasına rağmen, ciddi karaciğer hasarına neden olabilir.
  • Otoimmün pankreatit: Bu hastalık tip1 ve tip2 olarak ikiye ayrılmaktadır.
  • Romatoid artrit: Romatoid artrit (RA) eklemlerde ağrı ve şişmeye neden olan bir hastalıktır.

Neden olur?

Otoimmün reaksiyonlar çeşitli şekillerde tetiklenebilir. Bazı nedenler aşağıda sıralanmıştır.

  1. Normal bir vücut maddesi, örneğin bir virüs, bir ilaç, güneş ışığı veya radyasyon tarafından değiştirilir. Değiştirilen madde bağışıklık sistemi tarafından yabancı olarak algılanabilir. Örneğin, bir virüs vücut hücresini enfekte edebilir ve değiştirebilir. Virüs bulaşmış hücre bağışıklık sistemini saldıracak şekilde uyarır.
  2. Doğal bir vücuda benzeyen yabancı bir madde vücudu istila edebilir. Bağışıklık sistemi yanlışlıkla sadece yabancılara değil aynı zamanda vücudun kendisine benzer maddelere de saldırabilir. Örneğin, boğaz ağrısına neden olan bakteriler, insan kalp hücrelerinde bir antijene benzeyen bir antijene sahip olabilir. Nadir durumlarda, bir kişinin bağışıklık sistemi bir boğaz ağrısından sonra kalbe saldırır ve otoimmün hastalık meydana gelir. (bu reaksiyon romatizmal ateşin bir parçasıdır).
  3. Antikor üretimi kontrol hücreleri: Örneğin, B hücreleri (beyaz kan hücresi tipi) arıza yapabilir ve vücudun bazı hücrelerine saldıran anormal antikorlar üretebilir.
  4. Normalde sadece belirli bir alanda oluşan (ve böylece bağışıklık sistemine erişilemeyen) endojen bir madde kan dolaşımına girer. Örneğin, göze çarparak, göz küresinin sıvısı kan dolaşımına girebilir. Sıvı, gözü yabancı olarak tanımak ve saldırmak için bağışıklık sistemini uyarır.

Bir şeyin neden bir kişide otoimmün hastalık tetiklediğini henüz bilmiyoruz. Ancak, genetik faktörler bazen önemli bir rol oynar. Bazı bireyler, otoimmün hastalığın gelişimine daha duyarlı olmalarını sağlayan genlere sahiptir. Hastalığın kendisi değil, otoimmün hastalıklara olan bu artan duyarlılık kalıtsaldır. Duyarlı bireylerde, hastalığın bir tetikleyici (örneğin, viral enfeksiyon veya doku hasarı) tarafından gelişmesine neden olabilir.

Bu hastalığın birçok türü kadınlarda daha yaygındır.

Otoimmün hastalık belirtileri nelerdir?

Ortaya çıkan semptomlar belirli hastalığa ve etkilenen vücut kısmına bağlıdır. Bu hastalığın bazı türleri hastalıklar, kan damarları, kıkırdak veya cilt gibi vücuttaki bazı doku türlerini etkiler.

Diğer otoimmün hastalık türleri belirli bir organı etkiler. Neredeyse böbrekler, akciğerler, kalp ve beyin dahil olmak üzere her organ etkilenebilir. Ortaya çıkan iltihaplanma ve doku hasarı ağrı, eklem deformitesi, halsizlik, sarılık, kaşıntı, solunum zorluğu, sıvı tutulumu (ödem), deliryum ve hatta ölüme neden olabilir.

Otoimmün hastalıklar nasıl teşhis edilir?

Bu hastalık türler genellikle doktor muayenesi ve kan testi aracılığıyla anlaşılır.

Kan testleri, mevcut bir iltihabı gösterebilir ve bu nedenle otoimmün bir hastalığa işaret edebilir. Bu tür soruşturmalar şunları içerir:

  • Kan pıhtılaşma hızı: Bu çalışma, kırmızı kan hücrelerinin (eritrositlerin) kanla dolu bir test tüpünün altına ne kadar hızlı yerleştiğini ölçer. Bu durum genellikle iltihaplanmada yükselir, çünkü iltihaplanmaya karşılık olarak üretilen proteinler kırmızı kan hücresinin kanda yüzebilme özelliğini etkiler.
  • Büyük kan sayımı: Bu test kandaki kırmızı kan hücrelerinin sayısını belirler. Bu sayı sıklıkla azalır (anemi) çünkü iltihaplanma nedeniyle daha az kırmızı kan hücresi üretilir.

Otoimmün hastalık durumunda enflamasyonun birçok nedeni olduğundan (çoğu otoimmün olmayan), doktorlar bu hastalığın belirli bir türünde bulunabilecek çeşitli antikorları tespit etmek için sıklıkla kan testleri yapar.

Fakat bu antikorlar bile zaman zaman otoimmün hastalıkları olmayan bireylerde ortaya çıkar. Bu nedenle, doktorlar tipik olarak otoimmün bir hastalığı teşhis etmek için bir dizi test kullanır ve ayrıca meydana gelen semptomları değerlendirir.

Otoimmün hastalıklar nasıl tedavi edilir?

Bu tür hastalıkları tedavi etmek için pek çok ilaç çeşiti vardır. Doktorunuzun hangi tedavi yöntemini veya hangi ilacı reçete edeceği, hastalığınızın tipine, belirtilerinize ve genel sağlık durumunuz gibi birçok şeye bağlıdır. Bu sebepten dolayı, tedavi yöntemleri çok farklılık gösterebilir.

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.